Weryfikacja cyfry kontrolnej w numerach PESEL, ISBN, NIP, REGON, EAN itd.

Suma lub cyfra kontrolna - cd.

ISBN - International Standard Book Number
Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki

	sam numer bez napisu 'ISBN', P.K. Dick, 'A Maze of Death', 1973
	Kod paskowy UPC oddzielony od numeru ISBN, 'The G Spot', 1982r.
	Numer ISBN-10 1998r.
	Numer ISBN-13 i kod kreskowy obowiązujący od 1 stycznia 2007r.

ISBN był utworzony w Wielkiej Brytanii w 1966 r. przez sieć księgarni W.H.Smith i używany do roku 1974 jako system 9. cyfrowy (SBN). W 1970 został zaadaptowany jako standard ISO 2108.

Numer ISBN składał się z dziewięciu cyfr i znaku kontrolnego (cyfry 0-9 i X) oraz kodu paskowego. Numer zbudowany jest z trzech części. Pierwsza to identyfikator grupy rejestracyjnej - oznacza język albo kraj wydawcy. Polska ma przydzielony numer 83. Druga część to identyfikator wydawcy występującego o rejestrację, a trzecia to identyfikator publikacji. Poszczególne części oddzielane są myślnikiem (znakiem -). Rozmiary tych części nie są stałe. Mały wydawca będzie miał dłuższy identyfikator wydawcy i mniej cyfr na identyfikator publikacji. Natomiast duży wydawca ma krótszy identyfikator wydawcy i więcej miejsca na identyfikator publikacji. Jeżeli wydawca wyczerpie swoją pulę identyfikatorów publikacji to przyznawany jest mu nowy identyfikator wydawcy.

Od 1 stycznia 2007 ISBN jest 13-to cyfrowy i zgodny z EAN-13. W okresie przejściowym nad kodem paskowym umieszczany był 'stary' numer ISBN a teraz 'nowy' numer ISBN identyczny z numerem EAN-13 umieszczonym pod kodem paskowym. Numer ISBN-13 składa się z numeru 978 lub 979 i 9 cyfr numeru ISBN-10. Cyfra kontrolna umieszczona na końcu jest liczona jak dla numeru EAN-13.

Numery ISBN są nadawane przez Krajowe Biuro ISBN które ma siedzibę w Bibliotece Narodowej, Al. Niepodległości 213, 00-973 Warszawa, tel. 608-24-10, tel.fax (0-22) 608-24-33.
Więcej szczegółów w Instrukcji_ISBN.doc wg. normy PN-ISO 2108:2006

Książki wydane w USA, Niemczech, Francji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii można wyszukać po autorze, tytule, słowach kluczowych lub numerze ISBN na stronie http://www.isbn.pl

Obliczanie cyfry kontrolnej dla starego identyfikatora ISBN

kolejne 9 cyfr numeru mnożymy przez wagi,
które wynoszą kolejno 10,9,8,7,6,5,4,3,2
sumę dzielimy Modulo 11
odejmujemy tę wartość od 11
jeśli wynik =11 wtedy jako cyfrę kontrolną wstawiamy 0
jeśli wynik =10 wtedy jako cyfrę kontrolną wstawiamy duże X
w pozostałych przypadkach wynik jest cyfrą kontrolną.
Przykład dla numeru identyfikacyjnego ISBN 83-85784-25-X

           10 9 8 7 6 5 4 3 2         -> wagi
         *  8 3 8 5 7 8 4 2 5         -> nr ISBN 
                                        (bez cyfry kontr.)
        ---------------------
suma= (10*8+9*3+8*8+7*5+6*7+5*8+4*4+3*2+2*5)=
    = (  80+ 27+ 64+ 35+ 42+ 40+ 16+  6+ 10)=  320
 
           320 mod 11 = 1 ----> (11-1)=10 cyfra kontrolna X

Formalnie:
n₁₀ = 11 - (10·n₁ + 9·n₂ + 8·n₃ + 7·n₄ + 6·n₅ + 5·n₆ + 4·n₇ + 3·n₈ + 2·n₉) mod 11

Warto zauważyć, że ponieważ 11 jest liczbą pierwszą to użyty algorytm cyfry kontrolnej zapewnia wykrywanie zarówno zamian pojedynczej cyfry jak i czeskich błędów tj zamiany kolejności dwóch sąsiednich cyfr. Jeśli błąd w cyfrze kontrolnej powstanie u wydawcy to książka jest wypuszczana z błędną cyfrą kontrolną.

ISMN International Standard Music Number
Międzynarodowy znormalizowany numer druku muzycznego

W normie PN-ISO 10957:2000 określono sposób jednoznacznej identyfikacji opublikowanych druków muzycznych. Normalizuje to i promuje na skalę międzynarodową zastosowanie numerów druków muzycznych w celu odróżnienia wydania danego tytułu lub odrębnej części wydania od wszystkich innych wydań lub części, za pomocą niepowtarzalnego międzynarodowego znormalizowanego numeru druku muzycznego, złożonego z następujących elementów: poprzedzonej skrótem ISMN litery M jako przedrostka, identyfikatora wydawcy, identyfikatora pozycji, cyfry kontrolnej. Określono także miejsce umieszczenia numeru na drukowanej publikacji muzycznej.

Cyfra kontrolna dla numeru ISMN

literę M zamieniamy na cyfrę 3,
obliczamy sumę iloczynów cyfr przez ich wagi
wagi wynoszą kolejno 3,1,3,1,3,1,3,1,3
sumę dzielimy Modulo 10
odejmujemy tę wartość od 10
Przykład dla numeru ISMN M9005202-2-7

           3 1 3 1 3 1 3 1 3        -> wagi
         * 3 9 0 0 5 2 0 2 2        -> nr ISMN  
                                      (bez cyfry kontr.)
        --------------------
suma= (3*3+1*9+3*0+1*0+3*5+1*2+3*0+1*2+3*2)=
    = (  9+  9+  0+  0+ 15+  2+  0+  2+  6)=  33
 
           33 mod 10 = 3 ----> (10-3) cyfra kontrolna 7

Nowy ISMN-13 = zmiana 10-cyfrowych na 13-cyfrowe kody

Krajowe Biuro ISMN informuje, że w 2008 r. wchodzi w życie nowa międzynarodowa norma ISO 10957, zgodnie z którą numery ISMN zmienią się z 10 na 13-cyfrowe.
Obecnie obowiązujące numery ISMN zostaną poprzedzone prefiksem 979 a litera M występująca w numerze zostanie zastąpiona cyfrą 0.
Numery nie muszą być przeliczane, ponieważ cyfra kontrolna pozostaje bez zmian.
Cyfry w nowym 13-cyfrowym numerze ISMN będą identyczne z cyframi w numerze Musicland/ISMN używanym w kodzie kreskowym EAN.

Przykład:

Nr 10-cyfrowy  ISMN      M-9013300-0-9 
Nr 13-cyfrowy  ISMN  979-0-9013300-0-9

ISSN International International Standard Serial Number,
Międzynarodowy znormalizowany numer wydawnictwa ciągłego

kolejne 7 cyfr numeru mnożymy przez wagi,
które wynoszą kolejno 8,7,6,5,4,3,2.
sumę dzielimy Modulo 11.
wynik odejmujemy od 11.
jeśli wynik =11 wtedy jako cyfrę kontrolną wstawiamy 0
jeśli wynik =10 wtedy jako cyfrę kontrolną wstawiamy duże X
w pozostałych przypadkach wynik jest cyfrą kontrolną.
Przykład dla numeru ISSN 0867-0153

           8 7 6 5 4 3 2         -> wagi
         * 0 8 6 7 0 1 5         -> nr ISSN  
                                   (bez cyfry kontr.)
        -----------------
suma= (8*0+7*8+6*6+5*7+4*0+3*1+2*5 )=
    = (  0+ 56+ 36+ 35+  0+  3+ 10 )= 140

          140 mod 11 = 8 ---- > (11-8) cyfra kontrolna 3

Warto zauważyć, że ponieważ 11 jest liczbą pierwszą to użyty algorytm cyfry kontrolnej zapewnia wykrywanie zarówno zamiany pojedynczej cyfry jak i czeskich błędów tj. zamiany kolejności dwóch sąsiednich cyfr.

Przejście ze starego na nowy numer ISSN

kod kreskowy ISSN W okresie przejściowym nad kodem kreskowym umieszcza się 'stary' kod ISSN składający się z liter ISSN i 8 cyfr.
Nowy kod, drukowany pod kodem kreskowym, zawiera 13 cyfr zgodnie z kodem EAN-13 i składa się z cyfr '977', 7 cyfr starego kodu (bez starej cyfry kontrolnej), dwóch cyfr informacji o mutacji gazety/czasopisma oraz cyfry kontrolnej obliczonej według standardu EAN13.
Dodatkowe informacje o numerze zapisane są w tzw. add-on. Mogą to być oznaczenia numeru tygodnia dla gazety lub numeru czasopisma w roku.

Dla gazety codziennej, w dwóch cyfrach add-on koduje się numer tygodnia w roku. np piątek 21 stycznia 2011, numer tygodnia=03.
Dwie cyfry w numerze głównym ISSN przeznaczone są na oznaczenie wariantu gazety; np. 04 mogą oznaczać wydanie czwartkowe, a 05 piątkowe, warszawskie,
a 14 i 15 mogą oznaczać wydanie czwartkowe i piątkowe, łódzkie.
W numerze zwykle nie koduje się roku wydania gazety, ale stosowany jest także drugi sposób, w którym koduje się ostatnią cyfrę roku wydania tak jak dla czasopism.
W numerze EAN13 dla ISSN czasopism, koduje się rok wydania czasopisma, oraz numer w roku - patrz Standardy ... poniżej.

Więcej szczegółów na temat ISNN, kodów krajów, języków, wydań itd...
   ISSN-manual-2009.pdf - po angielsku.
   Standardy oznaczania książek i wydawnictw ciągłych (prasy) kodami kreskowymi
   Generator kodów kreskowych EAN-13, ISSN, ISBN online

Więcej na temat kodów kreskowych, budowy numeru EAN-13, EAN-8, ISBN itp
   wipos.p.lodz.pl/zylla/ut/barcode/ albo
   www.peernet.com/reports/barcodes.html
   Jak zostać wydawcą czyli jak zdobyć numer ISBN

ciąg dalszy